Risicoperceptie bij jongeren: resultaten van het onderzoek  Omdat leerlingen en studenten van vandaag niet alleen de werknemers maar ook de werkgevers van morgen zijn, lanceerden Prevent, Instituut voor Preventie en Welzijn op het werk, en Assuralia, de beroepsvereniging van verzekeringsondernemingen, een sensibiliseringscampagne om veiligheid en gezondheid te integreren in het opleidingstraject van de jongeren.
Een bevraging bij jongeren
Eén van de initiatieven tijdens de campagne is een bevraging bij de leerlingen en studenten van de derde graad secundair onderwijs en uit het hoger onderwijs die reeds een eerste ervaring hebben met de bedrijfswereld via een stage of een studentenjob. De bevraging wil nagaan op welke manier zij veiligheid en gezondheid ervaren tijdens hun contact met de bedrijven.
De cijfers die hier voorgesteld worden zijn tussentijdse resultaten. De enquête wordt pas definitief afgesloten op het einde van het schooljaar. Via de link http://www.prevent.be/p/enquetejongeren kunnen geïnteresseerden de vragenlijst nog invullen tot eind juni 2009.
De enquête werd reeds door meer dan 2100 leerlingen ingevuld. Dit met dank aan de verschillende intermediairen die Prevent hielpen om geïnteresseerde jongeren te vinden: Onderwijswerkgroep Prebes, departement Onderwijs en vorming van de Vlaamse Overheid, Opleidingscentrum Hout, Vigez, Looa, PVI, Provinciale comités, scholen, SEGEC, CEPEONS, SIPP…
De respondenten
94,6% van de 2110 leerlingen die aan de bevraging hebben deelgenomen zijn jonger dan 20 jaar. Het grootste deel van de respondenten was Nederlandstalig (1542). De jongeren komen voornamelijk uit het secundair onderwijs: 27,1% van de respondenten volgen het algemeen secundair onderwijs (ASO), 31% het technisch secundair onderwijs (TSO), 39,9% het beroeps secundair onderwijs (BSO). De overige richtingen (kunst secundair onderwijs, buitengewoon secundair onderwijs en hoger onderwijs) vertegenwoordigen slechts 1,9% van de respondenten. Met deze kleine groep wordt in de verdere bespreking van de resultaten geen rekening gehouden.
Enkele resultaten
Informatie op vlak van veiligheid
Van de leerlingen die reeds een stage in een onderneming liepen, verklaart 77% informatie ontvangen te hebben over veiligheid en gezondheid op het werk. Van de leerlingen die als jobstudent gewerkt hebben, is dit 75%. Grafiek 1 illustreert de verschillen tussen ASO, TSO en BSO.
Grafiek 1: Informatie mbt veiligheid
De informatie in verband met veiligheids- en gezondheidsrisico’s wordt vooral mondeling gegeven (53,5% van de stagiairs); 20,1% zegt eveneens schriftelijke informatie gekregen te hebben. De werkpostfiche wordt slechts in 2% van de stagegevallen als informatiebron vermeld. De resultaten laten uitschijnen dat de onthaalprocedure meer geformaliseerd is voor de stagiairs dan voor de jobstudenten.
Voor 46,7% van de respondenten die een stage gevolgd hebben, is het de werkgever die de nodige informatie verschaft. Ook andere actoren spelen een rol: 40,5% vermeldt de stagebegeleider in het bedrijf als informatiebron, 36,8% de stagebegeleider van de school en 22% werd geïnformeerd via de collega’s in de onderneming.
39% kreeg een meter of peter toegewezen, maar amper 5,8% kreeg van zijn meter of peter meer informatie over risico’s en gevaren op de werkplaats.
Perceptie van de blootstelling
32,6% van de respondenten verklaart blootgesteld te zijn aan risico’s voor de veiligheid en de gezondheid tijdens hun stage of studentenjob. Van de leerlingen uit het algemeen secundair onderwijs is dat 15,5%. Het aandeel is hoger voor de leerlingen van het technisch (33,3%) of beroeps secundair onderwijs (39,4%). Toch blijft een groot deel van diegenen die melden blootgesteld te zijn aan risico’s vaag over de aard van de blootstelling.
Herkennen van gevaarlijke situaties
De meerderheid van de respondenten verklaart in staat te zijn om de gevaarlijke situaties op het werk te herkennen (56,5%). Er is geen opmerkelijk verschil tussen de leerlingen van de diverse types onderwijs.
Van diegenen die melden de gevaren op het werk te herkennen, vertrouwt 52,7% op eigen kennen en kunnen. 20,4% geeft aan dat zij risico’s kunnen herkennen als gevolg van hun ervaring en 11,6% zegt dat zij tijdens hun opleiding geleerd hebben om risico’s te herkennen en gepaste maatregelen te nemen.
Grafiek 2: Herkennen van gevaarlijke situaties
Opvallend is dat meer dan de helft van de leerlingen vindt dat ze niet blootgesteld worden aan risico’s. Hieruit blijkt duidelijk dat de jongeren de risico’s op het werk onderschatten. Een kleine meerderheid beweert van zichzelf dat ze gevaarlijke situaties kunnen identificeren, terwijl slechts 11,6% hiervoor een opleiding kreeg. Hier is dus duidelijk nog werk aan de winkel.
Ervaring met ongevallen
82% van de respondenten werd niet het slachtoffer van ongevallen of gezondheidsklachten tijdens de werkervaring. Van de overige 18% verklaart 31,9% last te hebben van rugklachten, 20,3% werd geconfronteerd met ongewenst gedrag en 14% vermeldt snijongevallen.
Bevraging bij de ondernemingen
Nog in het kader van de campagne is een bevraging gepland bij de ondernemingen om na te gaan hoe zij de houding van de jonge werknemers ervaren tegenover aspecten van veiligheid op het werk. De resultaten worden verwacht in november 2009. Deze zullen voorgesteld worden op de Staten-Generaal georganiseerd in het najaar, samen met de definitieve resultaten van de Enquête ‘Veilig en Gezond op mijn werk?’
Gebaseerd op een artikel van An Rommel en Odette Wlodarksi
Meer info over jongeren op het werk www.prevent.be/p/young
|